Startup değil iş kurun girişimci değil kurucu olun

Son dönemde okuduğum kitaplar içerisinde  en çok keyif aldıklarımın başında geliyor  ’Sil Baştan /Rework’.  Kitabın yazarları dünyaca ünlü proje yönetim yazılımı BaseCamp‘ın yaratıcıları Jason Fried ve David Heinemeir Hansson.

Kitabın mottosu içeriğiyle ilgili çok güzel bir ipucu veriyor : ‘İş Hayatıyla ilgili tüm bildiklerinizi unutun’ Rework’u okumaya başladıktan sonra bunun ne anlama geldiğini iyi anlıyorsunuz.  Ben kitabı okurken ‘bir solukta okumak’ deyimini tam anlamıyla yaşadım diyebilirim.

Bana kalırsa Rework’un  en keyifli yanı Silikon vadisinin yarattığı ruha -Benim deyimimle- ’romantik gerçeküstücülüğe‘  göndermeler yapması ve bu ruha anarşist ve gerçekçi  bir bakış açısıyla yaklaşmasıydı.

Kitabın ruhunu -bence- en iyi anlatan pasajları kitaptan ayıkladım ve kendi penceremden irdelemeye çalıştım.

Startup şirketi değil gerçek bir iş kurun

Startup şirketleri… Çok ilgi gören, özel bir şirket türüdür (özellikle teknoloji dünyasında) Startup şirketleri sihirli yerlerdir. Orada masraflar başka insanların derdidir. Orada ciro dediğimiz şey can sıkıcı şey sorun olmaktan çıkmıştır. Orada,kendiniz para kazanmanın bir yolunu bulana kadar başkasının parasını harcayabilirsiniz. Orada fizik kuralları geçerli değildir. Bu sihirli yerin tek bir sorunu vardır: bir peri masalından ibaret olması.

İşin gerçeği, her şirket aynı piyasa kuvvetleri ve ekonomik kurallara tabidir. ’Ya kar ederseniz ya da kaybolup giderseniz’

Sizce de haklı değil mi? havalı terimler,cam binada ofisler,okşanmış egolar. Hepsi kulağa hoş geliyor. Fakat yaptığımız işin en son noktada amacı kar etmek ve bunu sürdürülebilir kılmak. Her zaman söylerim ,önüne ‘e’ koysak da ticaret, ticarettir ve ilk kuralı kar etmektir. Ancak kar ederek ayakta kalabilir ve başarılı olabilirsiniz. Gerçek bir şirket gibi davranın başarma ihtimaliniz çok daha yüksek olacaktır.

‘Girişimci’ lafından gına geldi

Gelin, girişimci terimini çöpe atalım. Modası geçmiş ve aşırı yüklü bir terim bu. Üye olmayanların giremeyeceği bir kulübe benziyor. Herkes kendi şirketini kurmak konusunda desteklenmeli; bu destek herkese verilmeli, sadece kendini girişimci olarak tanımlayan o ender türün mensuplarına değil.

Aşırı yüklenmiş, üstümüzde iki beden büyük elbise giymiş izlenimi veren ünvanları seviyoruz değil mi?  Entrepenur, E-founder, Business Angel,  ya da benim en sevdiğim : 3 kişilik şirkette CEO.

Ünvanları bir kenara koyun. Yaptığı işin içini dolduracak uzmanlıkları olmayan insanların sıfatlara ihtiyaçları vardır.

Plan Yapmak tahmin yüretmektir.

Eğer bir kahin değilseniz, uzun vadeli iş planları yapmak birer fanteziden ibarettir. Kontrolünüzde olmayan çok fazla etken vardır: piyasa koşulları,rakipler,müşteriler,ekonomi vs Plan yapmak, aslında kontrol edemeyeceğiniz şeylerin üzerinde tahakküm kurduğunuz hissini verir.

Girişimcilerin ya da girişimci adaylarının  en sık kullandığı kelime : ‘Business Plan’ iş planları,uzun vadeli stratejiler ve uzun vadeli yol haritaları. Bunların hiçbiri gerçekçi değil. Türkiye gibi sosyal ve sektörel verinin tutulmadığı/tutulamadığı yerde hangi veriye dayanarak iş planı hazırlayabilirsiniz ki? Verinin olmadığı yerde iş planından nasıl bahsedebiliriz peki?

Kontrol edilemeyen çok bilinmeyenli denklemler üzerinden strateji geliştirilmez. Strateji: ‘yoldayken’ karşınıza çıkan durumlara karşı aldığınız tutumların/kararların toplamıdır.

Özetle;

Ünvanları ve havalı terimleri rafa kaldırın. İş planı yapmak yerine ‘işe koyulun’ kısacası Startup değil, iş kurun girişimci değil kurucu olun.

Hamili Kart Yakınimdir – ’Genç’ Arkadaşlara Öneriler

Sektörün geçmişi ve yaşım düşünüldüğünde uzun sayılabilecek bir dönemdir internet reklamcılığı alanında çalışıyorum. Bu süre zarfında bir çok proje için emek verdim, zaman harcadım, dirsek çürüttüm.  Aslına bakarsınız “reklam, pazarlama alanında kendimi hem okullu hem de alaylı olarak görüyorum” diyebilirim.

‘Genç’ ( tırnak içinde genç) arkadaşlara, bu sektörde çalışmak isteyen, şu anda üniversitede okuyan ve bir şekilde bu sektörde, yani genel anlamıyla dijital tarafta çalışmak isteyen arkadaşlara bir dizi öneride bulunmak istiyorum, haddim olmayarak.  Gerçi ‘genç’ arkadaşlara en fazla öneri sunulan sektör de bu sektör ya… Orası da ayrı bir durum.

Öncelikle  iki atasözünü hatırlatarak başlamak istiyorum; bunlardan ilki ‘Körler sağırlar birbirini ağırlar‘ ve diğeri de “Koyunun olmadığı yerde keçiye Abdurrahman Çelebi derler.

İstanbul merkezli Türkiye internet sektörünü tanımlamak için kullanılacak en iyi sözlerin bu iki atasözü olduğunu düşünüyorum. İnfografiklere, sayılara ve şişirilmiş rakamlara ihtiyacınız olmadığını da belirteyim. Bu iki atasözünü hatırlamanız ve yola o şekilde çıkmanız yeterli olacaktır.

Nasıl mı?

Öyle bir sektör düşün ki; hayatında e-ticaret girişimi yapmamış,  bir e-ticaret sitesi yönetmemiş hatta bir e-ticaret firmasında çalışmamış kişilerin, e-ticaret firmalarına ‘Danışmanlık’  verdiği,  e-ticaret portallarında e- ticaret hakkında ahkam kestiği bir sektör.

Öyle bir sektör ki ; ‘Girişimcilik’ adı altında kişisel ‘cilalama’ seanslarının düzenlendiği herhangi bir alanda uzmanlığı olmayan kişilerin adlarının baş tarafına; girişimci, futurist, entrepreneur (girişimci) gibi sıfatlar eklediği bir sektör.

Öyle bir sektör ki; yabancıların deyimiyle ‘Networking’ yani iş ağının, çevresinin eski usul ‘hamili kart yakinimdire‘ dönüştüğü bir sektör.

İş yapanların değil çok konuşanların ve bu düzenden beslenenlerin, yani;  Körlerin ve sağırların birbirini ağırladığı bir sektör.

Olmayan başarılara düzülen methiyelerin ve sahte alkışların havada uçuştuğu bir sektör. Yani; bilenle bilmeyenin karıştığı; koyunun ses çıkarmadığı yerde keçilerin Abdurrahman Çelebi’ye döndüğü bir sektör.

Arkadaşlar, kusura bakmayın ama yine ‘öğüt’ ve ‘nasihat’ ve ‘ öneri’ veremedim.  Kendi tanımlamalarımı yaptım sadece. Öneri vermeyi de çok sevmiyorum hani biz daha yolun başındayken…

Ama şunu net olarak söyleyebilirim  iş hayatınızda seçeceğiniz yol, bürüneceğiniz kimlikler bizim karakter izdüşümlerimiz oluyor genelde. Onun için endişe etmeyin neyseniz o oluyorsunuz yani

İnfografiklerim olmadığı için geçen hafta amsterdam’da çektiğim bir fotoğrafı paylaşıyorum sizinle körler ve sağırların organik bağlarını örneklendirir nitelikte. Bir comscore değil ama bence durumu özetliyor

Please TeLL ME A LIE!

Bir önceki yazimda da belirtmistim. 5 ekim Sali günü Aytaç Mestçi‘yle birlikte Istanbul sanayi odasinda “Google Reklamciligi”  üzerine bir egitim-seminer verdik. Seminer beklentilerimizin çok üstünde bir katılımla gerçeklesti. -120 kisiye yakin – çok yorucu ama bir o kadar faydali bir eğitim oldu. Geri bildirimler çok güzel gelen insanlar gerçekten kafalarinda bir çok soruya cevap bulup döndüklerini ilettiler.

iki konu dikkatimi çekti;

Birincisi kadinlarin sayisi çok fazlaydi ve erkeklerden daha aktif katilim gösterdiler. Sektör adina iyi bir gelisme olarak görüyorum. ikincisi ve önemli olan tarafı egitime katilanlarin gerçekten nitelikli kisiler olmasi ve genelde büyük kurumlari temsilen gelmeleriydi.

“Sirketler google reklamciligini ve gücünü anladilar” seklinde yorumlamak da mümkün fakat bence bu uyanış sadece Google Reklamciliginin efektif olmasindan ya da sirketlere yaptigi katkidan kaynaklanmiyor. Ayni zamanda sirketler artik harcadiklari parayi ajans tarafinda sorgulamak istiyorlar. Bir çok kisi ders arasinda gelip, “su ajansla çalisiyoruz siz ne dersiniz” tarzinda sorular yönelttiler. Kimileri bazi ajanslardan dert yandi. Harcadiklari paralarin bosa gittigini, kendilerine detayli raporlamalarin sunulmadigindan sikayet etti.

Ben uzun zamandan beri bu konu hakkin da düşünüyor,yaziyor meslektaslarimla konuyu paylasiyorum. Kisa vadede  para kazanmak adina ajanslar müşteri tarafini kaba bir tabir olacak ama “kandiriyorlar”.Orta ve Uzun vadede bu tarz yaklasimlarin sadece bahsi geçen ajanslara değil tüm sektöre ve sistemin kendisine zarar verecegini düsünüyorum. Bu egitimlerin sirketleri ve bireyleri bilgilendirme adina çok yararli olduğunu 5 ekim günü bir kez daha anladim.Egitime katilanlara ve katki yapanlara buradan tekrar tesekkür etmek istiyorum.

Eğitimlerimiz artarak ve çesitlenerek devam edecek tekip etmenizi öneririm

Uzun zamandir blogumu güncellemiyorum. Bu süre zarfında hem benim profesyonel is hayatimda hem de sektörde bir sürü sey degisti. Bir sürü yenilik oldu vs vs. Yazmiyor olabilirim ama yıllardan beri oldugu gibi sektörü siki sikiya takip etmeye devam ediyorum

Su anda yazacaklarimi is yogunlugundan dolayi yakin zamanda unutuyor olabilirim ama yine de tarihe not düseyim belki kendime baski araci olarak kullanirim ilerde  Hem deneyimlerim hem de sektörle ilgili “Daha fazla yazmaya gayret gösterecegim”.

Bu zaman içerisinde -ki aylara tekabül ediyor- Is hayatımda bir dizi radikal denebilecek karar aldim. Yakin zamanda ilkini yayina alacagimiz projelerimiz üzerinde çalisiyorum. Çok heyecanli bir süreç olduğunu söyleyebilirim. Bunun yani sira egitim ve danismanlik tarafim son sürat devam ediyor.

Su siralarda egitim ve seminer takvimim çok yogun. Hatta bu yaziyi yazdigim günün ertesi günü Istanbul sanayi odasinda egitim veriyor olacagim. Bir de unutmadan TRT radyoda Google Adwords ve internet reklamciligi  üzerine Aytaç Mestçi‘nin konugu olmustum. Eski bir haber evet ama kendi bloguma bile yazmamistim bu da tariha not olsun.